ZAPACHY I EMOCJE

Zapachy i emocje

spa18

Zmysł węchu to jeden z dwóch — obok smaku — zmysłów chemicznych. U człowieka narząd węchu znajduje się w górnej części jamy nosowej. Tworzy go nabłonek węchowy, zawierający komórki receptorowe, których u dorosłego człowieka jest około 5 milionów. Każda komórka węchowa ma wydłużony kształt i jest z obu stron zakończona dwiema wypustkami. Jedna z nich jest skierowana do jamy nosowej, gdzie rozszerza się na swoim zakończeniu tworząc kolbę węchową. Z każdej kolby wychodzi kilka nici (włosków) węchowych, w których znajdują się wyspecjalizowane w rozpoznawaniu substancji chemicznych białka. Człowiek posiada w swoim narządzie węchu około 1000 takich białek, a więc może rozróżniać około tysiąca zapachów. Dzięki badaniom Richarda Axela i Lindy Buck, za które uczeni otrzymali Nagrodę Nobla w dziedzinie fizjologii i medycyny wiemy, że zapachy mają konkretny wpływ na pracę mózgu oraz złożoną grę hormonalną decydującą o naszym zachowaniu i emocjach.

Powonienie to jeden z najbardziej pierwotnych zmysłów człowieka. Informacja o zapachu jest przechowywana w pamięci długotrwałej i trafiaja do układu limbicznego odpowiedzialnego za sterowanie emocjami człowieka. Tu bez udziału świadomości zostaje podjęta decyzja, czy odczuwany zapach jest przyjemny czy nieprzyjemny, dlatego też znajome zapachy przywodzą na myśl wspomnienia, nawet dokładne sceny, słowa i uczucia.

Ze względu na to, że zapachy wzbudzają emocje i generują pragnienia oraz potrzeby, można wykorzystać je w konkretnym celu. Jak wskazują liczne analizy, niektóre zapachy mogą zwiększać tendencję do gry w kasynach, zmieniać czas podejmowania decyzji, wpływać na zamiar wejścia do sklepu, skłaniać do dłuższego przebywania w restauracji. Źle kojarzący się zapach powoduje złe samopoczucie, depresję, lęk czy agresję. Z kolei tzw. przyjazne wonie powodują dobry nastrój i zdolne są poprawić samopoczucie. Wiedza ta wykorzystywana jest w różnych obszarach zarówno naukowej, jak i komercyjnej działalności człowieka. Tak właśnie działa np. marketing zapachowy. Zapach, jaki czujemy wchodząc do siedziby danej firmy, decyduje nie tylko o pierwszym wrażeniu, ale również buduje prestiż firmy i wyróżnia ją na tle innych.. Od kilku lat bardzo modne są kosmetyki na bazie najbardziej znanych i lubianych składników spożywczych. Niewątpliwie należą do nich kawa, herbata, cynamon, czekolada, mleko, zioła i przyprawy. Zauważono, że bez względu na inne właściwości kosmetyków, ich zapach jest głównym czynnikiem decydującym o ich wyborze, a w okresie przedświątecznych zakupów są jednym z elementów zwiększenia obrotów w centrach handlowych. Odprężają, sprzyjają przyjemnym wspomnieniom i… zachęcają do kupowania.

Takie zapachy takie jak cytryna, grapefruit, mięta czy zielona herbata polecane są w miejscu pracy. Pobudzają, mobilizują do działania i pomagają w koncentracji na zadaniach. W czasie, gdy nastrój nie dopisuje, pogoda za oknem nie nastraja pozytywnie i brak energii do działania, warto sięgnąć po zapachy, które wpłyną na nas pobudzająco i poprawią humor. W takim wypadku sprawdzi się woń rumianku, geranium, kwiatu pomarańczy i jaśminu, które mają działanie antydepresyjne.

Naukowe eksperymenty wykazały, że powonienie jest zmysłem niezbędnym do szczęścia! Zwłaszcza zapachy kojarzące się ze szczęśliwym dzieciństwem, poczuciem bezpieczeństwa, spokojem. Brak bodźców zapachowych może prowadzić do silnego stresu. W trakcie jednego z amerykańskich eksperymentów kosmicznych okazało się, że ludzie przebywający w izolowanym środowisku pozbawionym bodźców zapachowych szybko reagowali silną nerwowością. W wyniku tych eksperymentów na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej, w trosce o samopoczucie załogi, zaczęto rozpylać domowe zapachy: rosołu, ciasta, prania. Z badań nad reakcjami na zapachy wynika również, że niezadowolenie z życia i przygnębienie może być skutkiem poruszania się w otoczeniu wypełnionym „wrogimi” zapachami. Do takich należy np. zapach środków dezynfekujących stosowanych w szpitalach.